پگاه حوزه - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ٢ - سلطنت آسمانى و فناورى هستهاى ايران

سلطنت آسمانى و فناورى هسته‌اى ايران

سعيد اصلانى
«اوروكاگينا» Uruka Gina را نخستين رفورماتور اجتماعى جهان كهن دانسته‌اند. در نيمه هزاره سوم زمانى كه ولت‌شهرهاى سومر در اوج اقتدار بودند، او اين تدابير را به كار بست.
«اختيار» اتباع را مستقر ساخت; شهر را از زورستانى عاملان مالياتى آزاد نمود و عدالت را برقرار كرد; دست كاهن اعظم را از دستبرد به دارايى معبد كه آن را جزء اموال شخصى برمى‌شمرد كوتاه كرد، و ستمگرى او را نسبت‌به خادمان معبد پايان داد، زيردستان را در برابر قدرتمندان پشتيبانى نمود، و اعتدال را همچنانكه در آغاز بود به شهر بازگرداند. گرچه او حتى كاهن اعظم را كشت، اما عصر اصلاحات سومرى ١٠ سال بيشتر طول نكشيد.
اما چه شد كه اصلاحات سومرى به شكست انجاميد؟
«سارگون‌» باغبان‌زاده‌اى كه به حكومت‌شهر آكاد رسيده بود، به جهانگيرى برخاست. دولت‌هاى شهرى سومر را به تصرف درآورد و نخستين دولت واحد متمركز را در آكاد بنيان نهاد. او بنيانگذار نخستين امپراطورى تاريخ شد. سارگون خود را پادشاه گيتى ناميد. نوه‌اش نارامسينى سلطه آكاد را از كرانه درياى سفلى (خليج فارس) تا كرانه درياى عليا (مديترانه) گسترش داد. خود را نارامسينى ايزد قادر آكاد خواند. از اين پس دبيران ديوانى سومر از پادشاهى آسمان صحبت مى‌كنند: «سلطنت از آسمان فرود آمد و زمين سومر را به بند كشيد.»
در تحليل سقوط نظام دولتشهر، علاوه بر عامل عمده قدرت‌طلبى سياسى، به دلايل اقتصادى نيز بايد اشاره شود، سومر كانون نشو و نماى اقتصاد شهرى - به مواد خامى نياز داشت كه خود نداشت (فلزات، سنگ، چوب، زر و سيم)، اما سارگون كه جنگل‌هاى سروشامات و جبال نقره را متصرف شده بود، قدرت و تحركى اقتصادى افزون يافت تا آنجا كه اساس دموكراسى‌هاى سومرى را برچيد. پيش از اين بازرگانان و رجال سومرى به يارى سارگون در آمده بودند، اما او به جاى كمك اقتصادى، دستگاه سياسى آنان را برچيد.
تجربه شكست اولين رفور ماتور اجتماعى و اولين دستگاه‌هاى مدنى تاريخ بشريت، تلاش بيش از حدى را متصور مى‌كند كه مى‌بايد در جهت استقلال و فناورى، كشورهاى مصلح و در حال توسعه بدان سعى ورزند. شايد به اين خاطر است كه برخى فناورى هسته‌اى ايران را تاب نمى‌آورند، موضوعى كه ايران براى بقاء مستقلانه بدان محتاج است.